"Adriaan van Dis, die is het ook, hè?"

"Jazeker, dat zag je al aan de titel van zijn eerste boek, "Nathan Sid," dat had eigenlijk Dis moeten zij."

En Bach, die was het toch ook?"

"Ja, vandaar dat hij zo wiskundig componeerde, en zo veel deed met de getallensymboliek."

"En zelfs Bush schijnt het te zijn. Zou hij met Irak soms Iran bedoelen?"

We zijn in Driebergen, en vandaag is het feest! Feest voor dyslectici. Vandaag ligt de nadruk nou eens eindelijk niet op wat de dyslecticus niet kan, nee, vandaag gaan we uit van wat er, ondanks, of misschien wel dankzij die merkwaardige handicap wel mogelijk is.

Veel, heel veel, blijkt al snel. Er heeft zich een zeer divers gezelschap een weg door de sneeuw weten te banen naar gebouw Antropia. Dyslectici in alle soorten en maten. Als we de grote zaal, waar straks het welkomswoord zal worden uitgesproken binnenkomen schallen de Kinderen voor Kinderen uit de luidsprekers, die hebben het ook, althans, één van hen.

Er gaan schalen rond met plakjes cake van een dyslectische banketbakker. Ik moet onbevooroordeeld proeven.

"Zo lekker krijg je het bij gewone bakkers niet," zegt iemand naast me.

Ik ben het er niet mee eens. Het is goede cake, luchtig, met kleine stukjes chocola, maar om nou in positieve zin te zeggen: je proeft dat deze man dyslectisch is, dat gaat mij veel te ver. Het zou een belediging zijn voor alle "gewone" banketbakkers.

Toch is het wel zo, vertelt mij even later een dyslectische fotograaf, terwijl een dyslectische jazzzangeres het podium heeft betreden, dat het hebben van dyslexie voordelen met zich mee kan brengen.

Hij geeft mij, niet-woordblinde, een klein college.

"Het is een complexe stoornis. Bijna iedereen denkt dat het zich alleen maar openbaart in het niet goed kunnen lezen en schrijven, vandaar de naam woordblindheid. Maar, er is meer. De verwerking van gegevens door het brein gaat anders. Sommige wetenschappers beweren dat het iets te maken heeft met de communicatie tussen de linker- en de rechterhersenhelft, niemand weet het eigenlijk nog precies. Hoe het ook zij, wij zijn vaak geneigd dingen niet in tekst, maar in beelden in ons hoofd op te slaan. Ons beeldengeheugen zal daarom sterker ontwikkeld zijn dan dat van de gewone mens. Veel van mijn collega-fotografen zijn het. Trouwens, heel veel van de andere mensen waarmee ik werk ook. Cameramannen, grafische vormgevers, noem ze maar op.

Verder is het zo dat wij veel minder automatismen hebben dan jullie. We moeten altijd met veel concentratie doen wat we doen, wat maakt dat we heel veel energie nodig hebben. Zelfs voor de kleinste dingen, zelfs slikken gaat niet vanzelf, waarom dacht je anders dat Bush bijna gestikt was in een Pretzel. Ik hoop overigens niet dat hij echt Irak gaat aanvallen, want dan zou een dyslecticus wel eens de Derde Wereldoorlog op zijn geweten kunnen hebben. Kom, ga mee naar de workshop meervoudige intelligente."

Hij staat abrupt op. Zijn stoeltje valt op de grond.

"Dat hoort er ook bij," zegt hij, "impulsief gedrag, ongecontroleerde motoriek."

Hij pakt mijn arm en leidt mij dwars door groepjes pratende mensen de trap op. Rechts van mij hoor ik een bekende, monotone, metaalachtige stem. Die heb ik thuis ook, het is de sprekende computer.

"Daar maken wij ook veel gebruik van," legt de fotograaf uit, "we snappen teksten vaak beter als ze worden uitgesproken. We lezen ook veel boeken van de Blindenbibliotheken, die op bandjes zijn ingesproken.

Ken je de ReadingPen al?"

Hij geeft me een apparaatje.

"Hiermee kun je over het papier gaan. Er zit een scanner in, die woorden kan lezen. Vervolgens kan het apparaat ze uitspreken, ze groot weergeven in het ingebouwde display, ze verklaren, er zit een heel woordenboek in, of ze vertalen in het Engels."

Wat een geweldig wonder van techniek. Ik probeer het onmiddellijk uit. Maar hoe ik ook over het papier wrijf, het apparaatje zwijgt. Het lukt mij niet, als gewone blinde, om recht over het papier te gaan. Ondertussen zingen nog steeds de kinderen voor kinderen.

"Ben jij het ook?" vraagt iemand die mij een hand geeft hoopvol.

"Nee, sorry."

"Nee geeft niet, even goede vrienden. Ik ben het wel. Ik was vroeger robotontwerper, maar dat ging gewoon niet meer, ik raakte op een gegeven moment helemaal door mijn energie heen. En zo’n robot, daar kan je een paar duracelletjes in stoppen, maar bij de mens lukt dat niet zo makkelijk. Ik heb jaren zonder het te weten om meer energie te krijgen amfetamine geslikt, ik dacht dat het vitamine was, verkeerd gelezen denk ik. Maar amfetamine, dat is pure dope, daar kan je ook niet eindeloos mee doorgaan. Ik ben afgekeurd, ik bleek naast dyslexie ook ADHD te hebben."

Ik zie het voor me, chips, diodes, weerstanden, draden en ledematen van de zojuist ontworpen robot vliegen in het rond. Ik lach, dat mag, het is vandaag tenslotte feest. Iedereen lacht, omdat men hier weet dat men elkaar niet uitlacht, respect is hier iets dat vanzelf spreekt.

We lopen de kamer binnen waar de workshop meervoudige intelligentie wordt gegeven. Een vrouw neemt het woord.

"Welkom bij de workshop funlezen."

"Ja," fluistert de fotograaf, "dat hoort er ook bij, chaotisch, de weg kwijtraken, verkeerde kamers binnenlopen."

"Funlezen, lezen voor de lol, voor de gein, dat is er bij dyslectische kinderen meestal niet bij."

Ik krijg een por in mijn zij. "Kom, we gaan."

"Meervoudige intelligentie…" ja, dit is wel de goede workshop.

"Meervoudige intelligentie is een theorie die zegt dat je de intelligentie kunt onderverdelen in acht deelgebieden. Op het papier dat voor u ligt staan ze allemaal nauwkeurig omschreven. Leest u dat even rustig door, voordat we verdergaan. Ik heb de tekst helaas niet in braille, misschien kan de meneer naast je…"

En zo leest de dyslecticus mij voor. Af en toe aarzelt hij, bij woorden als linguistisch-cognitieve intelligentie, maar wie zou dat niet doen.

Wij doen de test. Ik scoor hoog op het gebied van taal, muziek en sociale intelligentie. De fotograaf is beter in beelden, is een buitenmens en is sportief.

"Deze test geeft je een aantal handvaten om te bepalen waar je kracht ligt. En als het onderwijs meer aandacht zou gaan geven aan de vijf deelgebieden die het nu verwaarloost, zouden er voor dyslectische kinderen veel minder obstakels zijn. Want is het niet zo dat een dyslectisch kind zich vaak iemand voelt die twintig uur in de week op school het vak "schaatsen" heeft. Hij heeft altijd al geweten dat hij niet kan schaatsen, en het ook nooit zal kunnen leren, en toch moet hij week na maand na jaar die kwelling ondergaan.

Hij is niet dom, hij is niet lui, maar hij leert nou eenmaal niet zo als de andere kinderen. We moeten daar iets aan gaan doen, op een structurele manier."

Gesterkt lopen we naar beneden. Het feest is alweer afgelopen. We nemen nog een laatste plakje cake, de fotograaf kan zijn jas nergens vinden en terwijl we Antropia verlaten zingen de kinderen voor kinderen:

Ik ben atletisch dyslectisch nou en…